Subskrypcja

Wpisz swój adres e-mail, aby otrzymywać informacje z naszego serwisu.

 
Grudzień - Madonna z Dzieciątkiem "La poverina", R.A. Zutt (lata 20. XX w.)

Foto

Autor: Richard Adolf Zutt
Miejsce i czas powstania: Śląsk, lata 20. XX wieku
Wymiary: wysokość - 50 cm
Tworzywo
: ceramika - klinkier

W tym miesiącu przypada pierwsza rocznica przyjęcia do zbiorów Muzeum Powiatowego w Nysie rzeźby Madonna z Dzieciątkiem ("La poverina"). Rzeźba ta jest autorstwa Richarda Adolfa Zutta, niezwykle utalentowanego i wszechstronnego artysty, związanego w latach dwudziestych XX wieku z nyskim środowiskiem artystycznym.

Richard Adolf Zutt (ur. 1887 Bazylea; zm. 1938 Kanał Sueski) to artysta szwajcarskiego pochodzenia, tworzący w takich dziedzinach jak rzeźba i medalierstwo, ale również rzemiosło artystyczne i malarstwo. Kształcił sie w wielu ośrodkach: podjął studia w Karlsruhe, a później artystyczne umiejętności zdobywał samodzielnie podczas kilkuletnich pobytów we Florencji i Monachium. W artystycznej stolicy południowych Niemiec zaistniał m.in. dzięki tworzeniu karykatur do monachijskiego tygodnika satyrycznego "Simplicissimus", a także przez udział w 1912 roku w dwóch międzynarodowych wystawach: "Secesji Monachijskiej" i "Rzemiosła Artystycznego". Doceniając wszechstronne talenty Zutta powołano go na stanowisko profesora Królewskiej Szkoły Rzemiosł Artystycznych w Budapeszcie. W tamtym czasie stolica Węgier była jednym z ważniejszych ośrodków artystycznych związanych z rzemiosłem. I to właśnie tam przez wiele lat owocnie działał jako pedagog, rzeźbiarz i medalier, a także kierownik prywatnych warsztatów wzornictwa artystycznego. W latach 1921-1924 Zutt przebywał także w Hellerau - tam też był związany z nowatorską działalnością edukacyjną. W tym okresie Zutt tworzył również wiele dzieł o tematyce religijnej.

Z tak różnorodnym dorobkiem artystycznym Richard A. Zutt w 1924 roku został zaproszony do Nysy, gdzie staraniem ks. Alfreda Hadelta (proboszcza parafii w Polskim Świętowie, Konserwatora Zabytków Prowincji Górnośląskiej, członka zarządu Nyskiego Towarzystwa Sztuki i Starożytności oraz Muzeum Sztuki i Starożytności) zostały utworzone Wschodnioniemieckie Warsztaty Chrześcijańskiej Sztuki i Rzemiosła Artystycznego ("Ostdeutsche Werkstätten für christliche Kunst und Kunstgewerbe"). Zutt został ich kierownikiem artystycznym. Celem warsztatów i ich programem działania była odnowa sztuki chrześcijańskiej poprzez powrót do dobrej tradycji rzemieślniczej - lokalnej i ludowej. Był to sprzeciw wobec ujednoliceniu, konwencjalizacji i bezmyślnej produkcji masowej, które w znacznym stopniu obniżały poziom artystyczny sztuki sakralnej. Ważną rolę odrywał tu kontekst geograficzny - warsztaty powstały w Nysie, mieście o wielowiekowych tradycjach katolickich, silnym ośrodku sztuki sakralnej i rzemieślniczej. W siedzibie warsztatów - dawnym budynku arseenału przy ul. Szlak Chrobrego - powstał zespół pracowni (ceramiki, metalu, haftu, snycerki i malarstwa), mieszkania dla artystów, sale wystawowe i wykładowe. Warsztaty zajmowały się głównie tworzeniem typów, modeli, wzorców dewocjonaliów o wysokim poziomie artystycznym, oferowanych później do powielania. Współpracowały m.in. z manufakturą porcelany w Tułowicach. Warsztaty Wschodnioniemieckie zostały zlikwidowane w 1929 roku z powodu problemów z ich finansowaniem.

Madonna z Dzieciątkiem "La poverina" ze zbiorów Muzeum Powiatowego w Nysie pochodzi najprawdopodobniej z początkowego okresu działalności Warsztatów Wschodnioniemieckich. Jest to rzeźba wykonana z klinkieru o lekko chropowatej fakturze. Madonna ukazana jest frontalnie, na niskim ośmiokątnym cokole. Figura, u dołu dosyć masywna, zwęża się ku górze, by tam zakończyć się akcentem w postaci krążka nimbu. Zabiegiem kompozycyjnym wpływającym na zdynamizowanie formy, jest delikatne łukowate wychylenie prawego boku. Rzeźba ma formę zamkniętą i łączy w sobie cechy rzeźby pełnoplastycznej i reliefowej.
Reliefowo potraktowany jest motyw główny. Madonnę ukazano z głową przechyloną w lewą stronę i pochyloną w dół. Ma pociągłą twarzą o łagodnych rysach. Zamknięte oczy i delikatny półuśmiech nadają jej twarzy wyraz wyciszenia i spokoju. Rozpuszczone włosy, o rytmicznie ułożonych falach okalają nie tylko jej twarz, ale także przytulane przez nią, śpiące Dzieciątko. Jego twarz ukazana jest w profilu i okolona nimbem. Zawinięte w chustę, prawą ręką podtrzymywane jest przez Matkę. Płaszcz Madonny potraktowany zostały dosyć schematycznie: na całej wysokości układa się w jednolitą falę, zrytmizowaną pionowymi pasami powtarzającymi zarys ośmiokątnego cokołu. Jednak wyraźnie zaakcentowane brzegi płaszcza, a w szczególności linia biegnąca po łuku - stanowią ważną ramę kompozycją dla centralnego przedstawienia. Spodnia szata Madonny uformowana została w rytmicznie ułożone, spiczaste fałdy. Ten czysto dekoracyjny element wpływa na to, że uwaga skupia się na głównym motywie przedstawienia: Madonnie i Dzieciątku w czułym uścisku.

Dzieło Zutta nie jest realistycznym odzwierciedleniem rzeczywistości, w swojej formie nie odnosi się także do tradycyjnych przedstawień maryjnych. Widoczne są znamiona stylu art déco. Rzeźba ma formę uproszczoną, syntetyczną, delikatnie zgeometryzowaną. "La poverina" w tłumaczeniu oznacza "biedną dziewczynę". Sensu tej nazwy dla opisywanej rzeźby można upatrywać w skromnym, niemal ascetycznym ukazaniu postaci Madonny. Taki sposób ujęcia tematu jest bardzo nowatorski, wpisuje się w program artystyczny nyskich Warsztatów Wschodnioniemieckich, a co najważniejsze: podkreśla treść ideową dzieła, którą są wartości bliskie zwykłemu człowiekowi: matczyna miłość, czułość, zaufanie, poczucie bezpieczeństwa.

Madonnę z Dzieciątkiem "La poverina" można obejrzeć na pierwszym piętrze ekspozycji Muzeum, gdzie uzupełnia wystawę stałą "Za progiem domu mieszczańskiego w Nysie 1860-1960".

Wybrana literatura:
A. Hadelt, Die Ostdeutschen Werkstätten. Verlag- und Vertriebs-G.m.b.H für Kunst, Industrie, Handwerk, [w:] Monographien deutscher Städte, red. E. Stein, t XIV: Neisse mit Anhang Stadt und Bad Ziegenhals, Berlin 1925, s. 114-121.
Stanicka-Brzezicka, Przeciw kłamstwu, namiastce, pozorom i imitacji. Działalność i kontekst artystyczny Wschodnioniemieckich Warsztatów Sztuki Chrześcijańskiej i Rzemiosła Artystycznego w Nysie z lat dwudziestych XX wieku, [w:] Śląsk, Polska, Niemcy na przestrzeni wieków. Studia historyczne ofiarowane Profesorowi Mieczysławowi Paterowi w osiemdziesiątą rocznicę urodzin, pod red. Teresy Kulak, Toruń 2008.
U. Thieme, F. Becker, Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart, t. XXXI, Lipsk 1947.

Oprac. Paulina Murzyniak


Aktualności

Eksponat miesiąca - Madonna z Dzieciątkiem "La poverina", R.A. Zutt (lata 20. XX w.)


 

Zapraszamy do Kamieńca

 
Podstrony:  1  2  3 
 

 


48-300 Nysa
ul. Biskupa Jarosława 11

tel. 77 435 50 10, 77 433 20 83
e-mail: info@muzeum.nysa.pl




Witryna wykorzystuje ciasteczka (ang. cookies) w celach sesyjnych oraz statystycznych.
Więcej informacji w polityce prywatności.

          

 Realizacja: new4mat.com Sp. z o.o.
ADMINISTRACJA